Dünyanın Dönüş Hızı “Görülmemiş” Bir Oranda Yavaşlıyor: Günler Giderek Uzuyor Mu?
Gezegenimizin kütle dengesindeki devasa değişimler, Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünü yavaşlatıyor. Bilim insanlarına göre, kutuplardaki erimenin ekvatora doğru yayılması yıldızımızın ve gezegenimizin biyosfer dengesinde milyarlarca tonluk bir yer değişimine yol açıyor.
Bir günün uzunluğunun sabit olduğunu düşünüyor olabilirsiniz; Dünya’nın kendi etrafındaki tek bir dönüşünü tamamlaması için geçen süre ilk bakışta hiç değişmiyor gibi görünür. Ancak gerçekte bu süre, atmosferik olaylar ve okyanus akıntıları gibi birçok faktörün etkisiyle sürekli bir hareket ve değişim halindedir.
Yeni bir bilimsel çalışmaya göre, küresel ısınmanın kutuplar üzerinde yarattığı zincirleme etkiler nedeniyle Dünya’nın dönüş hızındaki bu yavaşlama şu anda tarih boyunca “görülmemiş” (benzeri yaşanmamış) bir hıza ulaşmış durumda.
Kütle Ekvatora Kayıyor, Dünya Yavaşlıyor
Araştırma, yükselen küresel sıcaklıklar nedeniyle kutup buzullarının ve dağ buzullarının erimesiyle ortaya çıkan suyun nihayetinde kutuplardan ayrılıp ekvator bölgesine doğru yayıldığını ortaya koyuyor. Bu durum, fizikteki “açısal momentumun korunumu” ilkesine benzer bir etki yaratıyor: Dönmekte olan bir buz patencisinin kollarını dışarıya doğru açtığında yavaşlaması gibi, Dünya da kütlesini merkezinde (ekvatorda) topladıkça dönüş hızını kaybediyor ve bunun sonucunda günler yavaş yavaş uzuyor.
Bir günün 25 saat olmasını bekleyenlerin çok uzun bir süre beklemesi gerekecek; çünkü bu etki jeolojik açıdan son derece büyük ve anlamlı olsa da, pratikte yüzyıl başına sadece 1.33 milisaniyelik bir artışa denk geliyor.
Everest’ten Daha Yüksek Bir Buz Küpü
Çalışmanın ortak yazarlarından Profesör Benedikt Soja, durumun vehametini ve yer değiştiren kütlenin boyutunu şu sarsıcı örnekle açıklıyor:
“Günün uzunluğunda böyle bir değişimin meydana gelmesi için akılalmaz boyutta bir kütle yer değiştirmesi gerekir: Yaklaşık 1.000 gigatonluk (milyar ton) suyun kutuplardan okyanuslara doğru hareket etmesinden bahsediyoruz. Bu miktarı gözünüzde canlandırabilmeniz için, New York şehrinin üzerine yerleştirilmiş devasa, katı bir buz küpü hayal edin. Bu buz küpünün yüksekliği tam 10 kilometre olurdu; yani Everest Dağı’ndan bile daha yüksek!”
Son 2 Milyon Yılın En Büyük Değişimi
Gezegendeki bu değişim oranı o kadar keskin ve büyük ki, Dünya tarihinde buna benzer ya da uzaktan yakından kıyaslanabilecek başka bir dönemi bulabilmek için tam iki milyon yıl geriye gitmek gerekiyor.
Kutuplardaki devasa ağırlığın ekvator kuşağına kaymasının, Dünya’nın manyetik alanı, eksen eğikliği ve gelecekteki iklim modelleri üzerinde tam olarak nasıl bir domino etkisi yaratacağı ise şimdilik bilim dünyası için büyük bir gizem koridorunu aralıyor.
Kaynak: Science Focus
